Category Archives: Columns

Religieus opgevoede lezers gecharmeerd van bijbel voor ongelovigen

 

 

Dat Guus Kuier’s bijbel voor ongelovigen gretig wordt gelezen, ook door religieus opgevoede lezers, spreekt boekdelen. Wat ik hiermee bedoel heeft alles te maken met wat Kuier in het interview met de volkkrant uitsprak: ‘Dat scheppingsverhaal heb ik altijd een tikkeltje naïef gevonden; een poëtisch verhaaltje’. Ik moest direct denken aan een de door kinderen gebezigde uitspraak, ‘wat je zegt ben je zelf’. Want wie is hier nu naïef? Spreekt hier niet zowel bij de ongelovige Kuier als zijn gelovige toehoorders een tekort aan begrip voor een duizenden jaar oud verhaal dat tot op vandaag nog altijd tot de verbeelding spreekt – wellicht letterlijk, feitelijk tot de verbeelding spreekt en daarom niet een bio-logisch verslag is van de evolutie? Het is de nog altijd gemaakte grote vergissing die naar mijn idee de spirituele armoede weerspiegelt van onze tijd. Het is een spiritueel onvermogen om een diepere betekenis dan de fysische betekenis te ontwaren. Een onvermogen dat niet tot iets anders in staat is dan zich een antropomorfe god voor te stellen. Paradoxaal genoeg klinkt tegelijkertijd in het waardeoordeel ‘een tikkeltje naïef’ ook een soort misplaatste triomfantelijkheid door. Dat de moderne mens deze mens uit de oudheid in kennis en wijsheid overtreft. Maar begrijpt de moderne mens überhaupt wel waar deze teksten ‘werkelijk’ over gaan, of laat hij zich misleiden door het empirisch georiënteerde verstand dat elke verbeelding, die mogelijk een manifestatie van een spirituele werkelijkheid kan zijn, op voorhand als speculatie ter zijde schuift? Het is dus vooral de moderne mens die in de bijbel voor ongelovigen spreekt, zoals Kierkegaard het ooit uitte; zet de mens maar in de plaats van god: “God was helemaal alleen in de leegte. Het is niet anders, zuchtte hij. Er is niets. Ik moet er maar iets van maken.’ De vraag die deze vertaling oproept is of het scheppingsverhaal in wezen zinloos is, of dat we hier wederom een projectie zien van de hedendaags gevoelde zinloosheid die er maar wat van probeert te maken omdat ze de zin niet kan vinden? Kort en goed, ik ‘geloof’ niet dat de bijbel op de zelfde wijze tot stand is gekomen als Guus Kuier’s bijbel. Hoewel hij net als de God van de bijbel niet van tevoren heeft nagedacht, en ook zag dat het goed was – dat wil zeggen zijn boek en niet de wereld wel te verstaan.

Met verwondering denken tot aan het kennen van de wereld?

Het grote betekenisverlenend geheel kunnen we nooit overzien, was ooit eens de conclusie van een oud docent. De werkelijkheid zelf overstijgt immers alle kennis die wij over deze werkelijkheid kunnen hebben. En omdat wij ons nu eenmaal omsloten weten door de grenzen van onze fysiekzintuiglijke gestalte, zal onze kennis uiteindelijk altijd ‘perspectivistische’ kennis zijn. Bovendien, waarom zou je überhaupt het grote geheel van de werkelijkheid willen overzien, zal menigeen zich afvragen. Vanwaar deze drang? Is het onze existentiële behoefte aan verwondering die ons telkens opnieuw doet reiken naar het on(be)reikbare? Een van de kosmische onmetelijkheid uitgaande onbedwingbare lokroep die ons voor de eeuwigheid uit de tent lokt om nooit meer terug te keren?

Filosoof Cornelis Verhoeven schreef eens dat in de verwondering alles op het spel staat. Alleen al over verwondering spreken is namelijk een pretentieuze onderneming omdat alles over hoop gezet moet worden. Het is daarom onmogelijk om in te leiden in de verwondering: want, eenmaal opgewekt is de staat van verwondering eerder een ontheemd zijn dan thuis zijn. Het is daarom ook het radicaal tegenovergestelde van algemene kennis, volgens Verhoeven niet meer dan een scherm waarmee de middelmatigheid op haar plaats wordt gehouden teneinde te behoeden voor een inval van de realiteit. Algemene kennis is het mee kunnen praten, in het praten erbij horen, niet meer dan een hobby-achtige, kwasi-geïnteresseerdheid die niet naar de dingen zelf uitgaat.

Hoe waar deze woorden van Verhoeven ook mogen zijn, zelfs in dit erbij willen horen sluimert nog altijd het verlangen naar verwondering. Het avontuur van het onmetelijke dat gewekt kan worden in een moment van onoplettendheid. Zelfs de meest hardnekkigste vorm van vanzelfsprekendheid kan in een moment van verbijstering ineenschrompelen, om de ogen, de vensters op de wereld opnieuw tot glasheldere weerspiegeling van het wonder te stemmen. Is dit nu niet juist het voortdurende paradoxale spel waarin de mens verwikkeld is? Willen weten om uiteindelijk steeds meer te beseffen dat we niets weten en dus de verwondering kunnen toelaten tot in de diepste uithoeken van ons wezen?

De “Vaccinatie Maffia”

Waarom de Australische “Vaccinatie Maffia” wanhopig probeert Dr. Sherri Tenpenny de mond te snoeren

Terwijl we in Nederland nauwelijks kritische geluiden horen in de media over vaccinaties en de mogelijke consequenties daarvan, is er in Australië een ware strijd gaande om de “Vaccine Maffia”, zoals Mike Adams ze noemt.[i] Een strijd waarin de Vaccine Maffia zo ver gaat dat ze doodbedreigingen uit aan het adres van kritische wetenschappers zoals Dr. Sherri Tenperry, die de praktijken en resultaten van vaccinaties wagen te betwijfelen. Wat staat er eigenlijk op het spel? Wat mag de bevolking daar niet weten over vaccinaties? Continue reading De “Vaccinatie Maffia”

Sexual Liberation Bondage?

Anyone who has at one time wondered about the exponential growth in the last few decades of overt sex in the media, must at some point have come across a paradox: is this so called sexual freedom truly freedom? Or is it actually a blind submission to passions that seek to rule out any rationality? And why is there such a massive spread of pornography, apparently condoned by authorities?

In Sexual Liberation and Political control, E. Michael Jones argues that our so called sexual “freedom”, of which we would like to believe that it is human progress, is in reality a form of political control. Even though it is no secret to most people that lust is a form of addiction, it is however, according to Jones, being exploited by the current political regime for their own advantage. The fact that people do not recognize this, is because there are two Gnostic truths involved.

One is the “exoteric” truth. A truth propagated by the regime through advertising, sex education, Hollywood films, and the university system. This truth, fabricated to endorse general consumption, is that sexual liberation is freedom. The “esoteric” truth, however, “the one that informs the operations manual of the regime – in other words the people who benefit from this “liberty” – is the exact opposite.” For them sexual liberty is a form of control, a way of maintaining the regime in power by exploiting the passions of the naïve.” The naïve being those people “who identify with their passions as if they were their own” and “identify with the regime which ostensibly enables them to gratify their passions.”[1]

In contrast to what most philosophers still would like to believe, the exploitation of sex as a form of socio-political control arose during the Period of Enlightenment. This period was better known as The Age of Reason, when scientists and philosophers began to explain the universe as a machine which prime force was gravity. By disposing it of its sacredness society and subsequently man were likewise to become a machine which engine ran on passion. And so the “esoteric” truth made clear that the man who controlled passion would man.

[1] E.M. Jones, Libido Dominandi Sexual Liberation and Political Control, p.2

Economie en Bijbel?

Volgens de Tsjechische econoom Tomás Sedlácek staat de allereerste macro-economische voorspelling uit de geschiedenis in de bijbel, in het beroemde verhaal over de droom van de Egyptische farao. Jozef, de zoon van Aartsvader Jacob, interpreteert de droom van de farao over de zeven vette en zeven magere koeien als een macro-economische voorspelling: er zal een cyclus komen van zeven jaren hoogconjunctuur (overvloed), gevolgd door zeven jaren laagconjunctuur (armoede). Jozef adviseert de farao daarom het voedseloverschot uit de vette jaren te bewaren voor de magere jaren want “zo zal het land niet van de honger omkomen.”

Sedlácek stelt dat economie een religie is, maar dat de God van de vrije markt dood is. Het nog altijd populaire geloof dat de markt zichzelf reguleert, dat de economische priesters, de modellenmakers, de markt kunnen voorspellen namelijk blijkt niet te kloppen. “Economen,” zegt Sedlácek, “doen net alsof ze een neutrale, waardevrije wetenschap beoefenen à la natuurkunde. Maar in werkelijkheid heeft economie een sterk moreel programma, dat stelt dat egoïsme goed is, dat de mens op aarde is om zijn persoonlijke nut te maximaliseren, dat emoties onderdrukt en dat alleen spreekt over waarden waarop een cijfer kan worden geplakt.” Maar kunnen we dit dan wetenschap noemen? Of gaat hier eigenlijk over zingeving, religie?

In zijn onlangs verschenen boek De economie van goed en kwaad verwijst Sedlácek vaak naar de bijbel als bron van economische kennis. Zo is de oorsprong van het huidige vooruitgangsdenken, dat kenmerkend is voor het moderne kapitalisme, voor het eerst te vinden bij de joden. Het oude testament vertelt dat de joden het cyclische tijdsbesef, kenmerkend voor het oosterse denken, inruilden voor het horizontale lineaire denken. Met het oude testament begint zo de geschiedenis van de mens die zichzelf doelen stelt en zelf geschiedenis maakt. Waar het nieuwe testament later de rijkdom veracht, en Jezus de aandacht vestigt op het Koninkrijk der Hemelen, is de god van het oude testament welhaast een kapitalist. In tientallen passages zien we hoe god de zegen uitspreekt over het vergaren van rijkdom.

Volgens Sedlácek stelt geen enkele wetenschap de vrijheid van het individu, wat een morele waarde is, zo centraal als de economie. Maar wat is dan die vrijheid, want tegelijkertijd hebben de economiestudenten aan de universiteiten niet de vrijheid om zelf hun stroming te kiezen en dus hun eigen visie te ontwikkelen. Dat is tegenstrijdig. De vrijheid staat centraal, maar de studenten zijn niet vrij om eigen morele afwegingen te maken. De economische opvatting wat vrijheid is wordt hen dus gedicteerd, zodat ze daar geen vragen over stellen. Vragen als, moet egoïsme wel een van de belangrijkste drijfveren zijn van de economie? Want dat heeft er immers mede toe geleid dat vandaag de rijkste 10% van de wereldbevolking meer dan 85% van het mondiale kapitaal bezit. En gaat het in het leven vooral om het maximaliseren van nut, een zo groot mogelijke behoeftebevrediging? De economische groei is tegenwoordig mede afhankelijk van marketingbureaus die tot in detail (psychologische) strategieën uitwerken, modes en rages in het leven roepen, om miljoenen consumenten over te halen producten aan te schaffen die mensen wellicht niet echt nodig hebben. Moeten alle deze behoeften bevredigd worden? En wie profiteert daar dan het meeste van: de consumenten of de producenten? En moet alles berekenbaar zijn? Is morele sensitiviteit, het besef dat niet alles om berekenbaar persoonlijk gewin gaat, niet van wezenlijk belang om een gezonde economie te ontwikkelen?

Het westerse economische model heeft zich volgens Sedlácek ontwikkeld tot een imperialistische wetenschap. Dat wil zeggen, “we denken dat onze methode superieur is en dat we alles in ons eentje kunnen begrijpen.” Dit zou het gevolg zijn van het programma van de Verlichting. In 17e en 18e eeuw wist men dat het spectrum van kennis veel te groot en te complex is om door één persoon doorgrond te worden. Dus ging men zich specialiseren waardoor verschillende wetenschappelijke disciplines ontstonden: biologie, natuurkunde, filosofie, economie enz. Door deze specialisatie hebben de wetenschappen de laatste eeuwen vele waardevolle ontdekkingen gedaan. Maar de prijs die ze ervoor moesten betalen is dat ze de onderlinge samenhang zijn verloren. Ondertussen is de economie evenwel het leven gaan domineren. Kortom, hoe belangrijk is religie, levensbeschouwing, die ook oog heeft voor de morele aspecten van het menselijk leven? Oog voor de medemens, het delen van alles wat de aarde ons biedt en daar verantwoord mee omgaan? Waar is de wijsheid, die we zo bitterhard nodig hebben in deze tijd?

 

Als ik God was dan…

Dat een op het eerste gezicht vrij onschuldige opdracht voor levens-beschouwing onder moslimleerlingen voor enige commotie zou zorgen had ik niet kunnen bevroeden. Dat er een diep vraagstuk aan ten grondslag ligt dat verheldering behoeft was wel al snel duidelijk. Na het zien en bespreken van de film “Bruce Almighty”, waarin acteur Jim Carry zich de Ene Almachtige God mag wanen, leek het een interessante denkoefening voor de leerlingen: wat zou jij doen als je God was? Toch waren er leerlingen die na overleg met ouders besloten om de opdracht niet uit te voeren omdat islam dat niet toestaat. Moslims mogen zich namelijk niet identificeren met God.

De individuele vrijheid lijkt hier echter in het geding te zijn. Want is een absoluut verbod op identificatie met God niet een verlamming van de morele intentie, het zuivere verlangen God of het mysterie te willen kennen? Is de zoektocht naar God, eigenlijk niet de zoektocht naar onszelf, en dus onderhevig aan de menselijk gegeven twijfel? Een noodzakelijke twijfel om als mens geestelijk te kunnen groeien? Hier zit de paradox: een absoluut (moreel) verbod getuigt namelijk van een menselijke blinde hoogmoed omdat die mens pretendeert te weten dat God voor altijd en eeuwig onkenbaar zal zijn. En dat terwijl diezelfde God in absolute termen wel kenbaar heeft gemaakt hoe jij je als mens hier op aarde dient te gedragen. Hoe kan een feilbaar mens, die God, de Onkenbare niet kan kennen, absoluut zeker weten dat hij de Onkenbare nooit zal kunnen kennen en bovendien gelijktijdig absoluut zeker weten hoe zich te ‘moeten’ gedragen? Dit is een cirkelredenering waar de gelovige niet aan kan ontsnappen.

Door je als mens voor te stellen als God wordt juist je menselijke natuur uitvergroot, je kwetsbaarheid, je onwetendheid. Maar ook je verborgen talenten, je wensen, je dromen, je intenties komen tot uitdrukking. Want hoe zou jij willen dat de wereld er uitziet? Je ontdekt je grenzen, je plaats hier op aarde, je individuele bezieling die je als je lot moet leiden in harmonie met het grote geheel; noem het God. Dat is de individuele menselijke vrijheid, die vanuit eigen wilskracht de verbinding met het geheel moet herstellen. Voor de moslim gelovige die zich deel weet van islam ligt dit anders. Door collectief een verbod op te volgen dat het geloof voorschrijft, wordt de illusie van zekerheid geschapen die in tijden van politieke polarisatie waarin we leven alleen nog maar sterker wordt aangewakkerd. Het is precies deze politiek van verdeel en heers, die niet wordt doorzien, die moslims in een verengde saamhorigheid manoeuvreert waar individuele vrijheid onder druk komt te staan.

Dat de mens Bruce als God er niet veel van bakte was overduidelijk: hij werd een superegoïst, misbruikte zijn macht en ontregelde de kosmische orde. Maar, hij had een vrije wil. En dat is juist de schoonheid, zo zei God. Pas toen hij zich gewonnen gaf in totale overgave knielend op de snelweg, om vervolgens door een vrachtwagen te worden aangereden waarna God hem in de hemel de vraag stelde wat hij nu werkelijk wilde, leek hij zichzelf te kunnen loslaten. Voor het eerst was hij tot liefde in staat. Niet langer wilde hij voor zichzelf iets, maar wenste hij dat zijn grote liefde, Grace, gelukkig zou zijn. Is dat niet essentieel voor de mens: vanuit vrijheid begrip ontwikkelen voor het gebod? Immers, eerst dan als er begrip is voor de wet zal de mens deze vrijwillig willen opvolgen. En dan is een god die altijd onkenbaar blijft niet langer noodzakelijk om het morele streven naar het Goede te waarborgen.

 

MUSIC THAT DEFIES IMAGINATION

Close to Mandeville

A short history on the birth of a musical brotherhood

Today, January 12 2014, this unique band still exists. It is because of the spiritual foundation established back in 2005 that this musical brotherhood is still evolving and developing new musical ideas as well as musical skills and knowledge. This short anecdote, written years ago, gives an insight in the crucial developments at the very beginning. Developments and actions which had to take place in order to create the conditions for this ever evolving musical and spiritual brotherhood. Continue reading MUSIC THAT DEFIES IMAGINATION

CLOSE TO MANDEVILLE

Muziek die elke verbeelding tart

Korte historie van een band

Als ik dit schrijf  is het 12 januari 2014, wat betekent dat muziektrio Close to Mandeville al zo’n negen jaar bestaat. Het onderstaande is een anekdotisch verslag van het ontstaan van de band. Het is interessant om te zien dat de verandering die plaats moest hebben wilde er een bepaalde ontwikkeling in gang gezet kunnen worden, een basis gelegd heeft die tot op vandaag nog altijd de voorwaarden schept voor een voortdurende ontwikkeling.  Er is veel gebeurd, vele diepgaande confrontaties, maar juist dat geeft deze band een bezieling en een vrijheid waarin ieder individueel bandlid zichzelf volledig en onvoorwaardelijk kan ontplooien. Continue reading CLOSE TO MANDEVILLE

BEZIELING VAN HET ONDERWIJS

Hoewel de cultuur van de oude Grieken als bakermat van de westerse beschaving nog altijd in hoog aanzien staat, zou met evenveel overtuiging beweerd kunnen worden dat ze tevens de kiemen van haar eigen ondergang heeft voortgebracht – dat wat ook vandaag opnieuw het culturele landschap niet alleen in Nederland, maar in de hele westerse beschaving dreigt te vernietigen. Continue reading BEZIELING VAN HET ONDERWIJS

NEDERLAND PRETPARKLAND

Een chronisch gebrek aan opvoeden?

In een brief aan zijn overleden moeder schrijft hoogleraar pedagogiek Aryan van der Leij dat het Nederland anno nu steeds meer is gaan lijken op een pretpark. Een term die hem binnenviel toen hij de Efteling bezocht. Vooral de generatie die geboren is na 1990 is volgens van der Leij te beschouwen als de ‘pretparkgeneratie’. Continue reading NEDERLAND PRETPARKLAND