Religieus opgevoede lezers gecharmeerd van bijbel voor ongelovigen

 

 

Dat Guus Kuier’s bijbel voor ongelovigen gretig wordt gelezen, ook door religieus opgevoede lezers, spreekt boekdelen. Wat ik hiermee bedoel heeft alles te maken met wat Kuier in het interview met de volkkrant uitsprak: ‘Dat scheppingsverhaal heb ik altijd een tikkeltje naïef gevonden; een poëtisch verhaaltje’. Ik moest direct denken aan een de door kinderen gebezigde uitspraak, ‘wat je zegt ben je zelf’. Want wie is hier nu naïef? Spreekt hier niet zowel bij de ongelovige Kuier als zijn gelovige toehoorders een tekort aan begrip voor een duizenden jaar oud verhaal dat tot op vandaag nog altijd tot de verbeelding spreekt – wellicht letterlijk, feitelijk tot de verbeelding spreekt en daarom niet een bio-logisch verslag is van de evolutie? Het is de nog altijd gemaakte grote vergissing die naar mijn idee de spirituele armoede weerspiegelt van onze tijd. Het is een spiritueel onvermogen om een diepere betekenis dan de fysische betekenis te ontwaren. Een onvermogen dat niet tot iets anders in staat is dan zich een antropomorfe god voor te stellen. Paradoxaal genoeg klinkt tegelijkertijd in het waardeoordeel ‘een tikkeltje naïef’ ook een soort misplaatste triomfantelijkheid door. Dat de moderne mens deze mens uit de oudheid in kennis en wijsheid overtreft. Maar begrijpt de moderne mens überhaupt wel waar deze teksten ‘werkelijk’ over gaan, of laat hij zich misleiden door het empirisch georiënteerde verstand dat elke verbeelding, die mogelijk een manifestatie van een spirituele werkelijkheid kan zijn, op voorhand als speculatie ter zijde schuift? Het is dus vooral de moderne mens die in de bijbel voor ongelovigen spreekt, zoals Kierkegaard het ooit uitte; zet de mens maar in de plaats van god: “God was helemaal alleen in de leegte. Het is niet anders, zuchtte hij. Er is niets. Ik moet er maar iets van maken.’ De vraag die deze vertaling oproept is of het scheppingsverhaal in wezen zinloos is, of dat we hier wederom een projectie zien van de hedendaags gevoelde zinloosheid die er maar wat van probeert te maken omdat ze de zin niet kan vinden? Kort en goed, ik ‘geloof’ niet dat de bijbel op de zelfde wijze tot stand is gekomen als Guus Kuier’s bijbel. Hoewel hij net als de God van de bijbel niet van tevoren heeft nagedacht, en ook zag dat het goed was – dat wil zeggen zijn boek en niet de wereld wel te verstaan.

Leave a Reply