Tag Archives: Islam

Een hernieuwde doordenking van de koran?

 Nasr Abû Zayd aan het woord

Al sinds duizenden jaren staan culturen met elkaar in contact, drijven ze handel, is er sprake van wederzijdse beïnvloeding, of gaan ze ten onder in een militaire krachtmeting. Konden in het verleden culturen zich nog in relatieve autonomie ontwikkelen, door het proces van globalisering, dat in de eenentwintigste eeuw met de technologie een hoge vlucht heeft genomen, lijken onafhankelijke culturen voorgoed van de aardbodem te zijn weggevaagd. Zoals culturen niet als een afgesloten geheel kunnen worden beschouwd, kunnen ook heilige boeken niet als een gesloten tekst worden gezien. Althans, dat is de opvatting van de Egyptische professor Nasr Abû Zayd die een hernieuwde doordenking van de koran voorstaat. Continue reading Een hernieuwde doordenking van de koran?

Als ik God was dan…

Dat een op het eerste gezicht vrij onschuldige opdracht voor levens-beschouwing onder moslimleerlingen voor enige commotie zou zorgen had ik niet kunnen bevroeden. Dat er een diep vraagstuk aan ten grondslag ligt dat verheldering behoeft was wel al snel duidelijk. Na het zien en bespreken van de film “Bruce Almighty”, waarin acteur Jim Carry zich de Ene Almachtige God mag wanen, leek het een interessante denkoefening voor de leerlingen: wat zou jij doen als je God was? Toch waren er leerlingen die na overleg met ouders besloten om de opdracht niet uit te voeren omdat islam dat niet toestaat. Moslims mogen zich namelijk niet identificeren met God.

De individuele vrijheid lijkt hier echter in het geding te zijn. Want is een absoluut verbod op identificatie met God niet een verlamming van de morele intentie, het zuivere verlangen God of het mysterie te willen kennen? Is de zoektocht naar God, eigenlijk niet de zoektocht naar onszelf, en dus onderhevig aan de menselijk gegeven twijfel? Een noodzakelijke twijfel om als mens geestelijk te kunnen groeien? Hier zit de paradox: een absoluut (moreel) verbod getuigt namelijk van een menselijke blinde hoogmoed omdat die mens pretendeert te weten dat God voor altijd en eeuwig onkenbaar zal zijn. En dat terwijl diezelfde God in absolute termen wel kenbaar heeft gemaakt hoe jij je als mens hier op aarde dient te gedragen. Hoe kan een feilbaar mens, die God, de Onkenbare niet kan kennen, absoluut zeker weten dat hij de Onkenbare nooit zal kunnen kennen en bovendien gelijktijdig absoluut zeker weten hoe zich te ‘moeten’ gedragen? Dit is een cirkelredenering waar de gelovige niet aan kan ontsnappen.

Door je als mens voor te stellen als God wordt juist je menselijke natuur uitvergroot, je kwetsbaarheid, je onwetendheid. Maar ook je verborgen talenten, je wensen, je dromen, je intenties komen tot uitdrukking. Want hoe zou jij willen dat de wereld er uitziet? Je ontdekt je grenzen, je plaats hier op aarde, je individuele bezieling die je als je lot moet leiden in harmonie met het grote geheel; noem het God. Dat is de individuele menselijke vrijheid, die vanuit eigen wilskracht de verbinding met het geheel moet herstellen. Voor de moslim gelovige die zich deel weet van islam ligt dit anders. Door collectief een verbod op te volgen dat het geloof voorschrijft, wordt de illusie van zekerheid geschapen die in tijden van politieke polarisatie waarin we leven alleen nog maar sterker wordt aangewakkerd. Het is precies deze politiek van verdeel en heers, die niet wordt doorzien, die moslims in een verengde saamhorigheid manoeuvreert waar individuele vrijheid onder druk komt te staan.

Dat de mens Bruce als God er niet veel van bakte was overduidelijk: hij werd een superegoïst, misbruikte zijn macht en ontregelde de kosmische orde. Maar, hij had een vrije wil. En dat is juist de schoonheid, zo zei God. Pas toen hij zich gewonnen gaf in totale overgave knielend op de snelweg, om vervolgens door een vrachtwagen te worden aangereden waarna God hem in de hemel de vraag stelde wat hij nu werkelijk wilde, leek hij zichzelf te kunnen loslaten. Voor het eerst was hij tot liefde in staat. Niet langer wilde hij voor zichzelf iets, maar wenste hij dat zijn grote liefde, Grace, gelukkig zou zijn. Is dat niet essentieel voor de mens: vanuit vrijheid begrip ontwikkelen voor het gebod? Immers, eerst dan als er begrip is voor de wet zal de mens deze vrijwillig willen opvolgen. En dan is een god die altijd onkenbaar blijft niet langer noodzakelijk om het morele streven naar het Goede te waarborgen.

 

NEDERLAND EN DE NIEUWE CATEGORIE VAN DE NIET-MOSLIM

Inleiding

In zijn recente boek De hel, dat is de ander[i] constateert Bart Brandsma het opmerkelijk feit van de geboorte van een nieuwe identiteit in Nederland: de niet-moslim. Wordt er in de sociologie al tientallen jaren over ‘moslims’ en ‘de moslim-gemeenschap’ gesproken, de niet-moslim – dat is de autochtone Nederlander, de ‘westerling’- zou eerst heel recentelijk bijna ongemerkt opgang doen. Continue reading NEDERLAND EN DE NIEUWE CATEGORIE VAN DE NIET-MOSLIM

WAAROM TARIQ RAMADAN DE UNIVERSELE BEGINSELEN VAN ISLAM NIET WIL RELATIVEREN

Waarom Tariq Ramadan de universele beginselen van de islam niet wil relativeren.

‘Ik ben complex (..) zodra het ingewikkeld wordt, en mijn uitleg is niet altijd eenvoudig, omdat de zaken niet eenvoudig zijn, dan wordt ik meteen beschuldigd van ambiguïteit’, zegt Tariq Ramadan in een interview met filosoof Bart Brandsma.[ii] Ramadan is een omstreden figuur zowel in de westerse als in de islamtitische wereld. Hij wordt door alle gelederen heen als een liberale moslim beschouwd omdat Continue reading WAAROM TARIQ RAMADAN DE UNIVERSELE BEGINSELEN VAN ISLAM NIET WIL RELATIVEREN

DE HISTORISCH GEGROEIDE SCHEIDING TUSSEN ISLAM EN CHRISTENDOM VANUIT INTERCULTUREEL PERSPECTIEF

1. Interculturele communicatie en de dialoog tussen religies?

In zijn boek Grondslagen van interculturele communicatie stelt W.A. Shadid dat onverwachte reacties in een communicatieproces er op duiden dat de boodschap niet begrepen is. Ofwel de zender is niet competent, de ontvanger is onoplettend, de situatie wordt verkeerd ingeschat, of er is gebrek aan kennis van het besproken onderwerp.[i] Vooral in interculturele ontmoetingen zouden er daarom vaak communicatiestoornissen optreden. Beide gesprekspartners zijn immers door aan eigen cultuur ontleende interpretatieschema’s veelal niet in staat de betekenis van elkaars boodschap te begrijpen. Continue reading DE HISTORISCH GEGROEIDE SCHEIDING TUSSEN ISLAM EN CHRISTENDOM VANUIT INTERCULTUREEL PERSPECTIEF